Witamina A – właściwości, działanie, objawy niedoborów

Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowego wzroku, funkcji neurologicznych, zdrowej skóry i nie tylko. Podobnie jak inne przeciwutleniacze zmniejsza stany zapalne w organizmie poprzez zwalczanie wolnych rodników. Witamina A jest odpowiedzialna za budowanie silnych kości, regulację genów, utrzymanie zdrowej skóry czy wspomaganie funkcji odpornościowych.

Witamina A występuje w dwóch podstawowych formach: aktywnej witaminy A i beta-karotenu. Aktywna forma witaminy A pochodzi z produktów zwierzęcych i nazywana jest retinolem. W tej formie może być bezpośrednio wykorzystywana przez organizm.

Drugi rodzaj witaminy A uzyskany z owoców i warzyw ma postać karetonoidów czyli pro-witaminy A. Tą formę organizm musi przekształcić sam w formę aktywną czyli retinol.

Witamina A – objawy niedoboru

Witamina A jest niezbędna dla prawidłowego widzenia, a także wzrostu kości i ochrony błon śluzowych dróg pokarmowych, oddechowych i dróg moczowych przed zakażeniem. Osoby mające problemy z wchłanianiem tłuszczów należą do grupy narażonej na niedobór witaminy A.

Do najczęstszych problemów związanych z nieprawidłowym wchłanianiem witaminy A należą:

  • nadwrażliwość na gluten
  • zespół nieszczelnego jelita
  • nieswoiste zapalenie jelit
  • zaburzenia pracy trzustki

Do grup ryzyka narażonych niedoborem witaminy A należą również alkoholicy.

Niedobór witaminy A jest poważnym problemem szczególnie w Afryce i Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie w odniesieniu do dzieci i kobiet w ciąży w krajach o niskich dochodach. Niedobory witaminy A u dzieci mogą prowadzić do ślepoty i upośledzenia wzroku. Niedobór witaminy A może prowadzić do zgrubienia rogówki a nawet ślepoty.

Innym objawem niedoboru witaminy A jest wysuszenie i grudkowe zgrubienia na skórze. Keratynizacja skóry, gdy komórki nabłonkowe tracą swoją wilgoć i stają się twarde i suche, może wystąpić w błonach śluzowych układu oddechowego, przewodu pokarmowego i dróg moczowych.

Niedobór witaminy A prowadzi do osłabienia odporności organizmu i przez to mogą wystąpić infekcje układu oddechowego. Im młodszy pacjent tym skutki mogą być poważniejsze. U dzieci z niedoborem witaminy A powszechne są opóźnienia wzrostu i infekcje a śmiertelność u dzieci z ciężkim niedoborem może przekroczyć 50%.

Zapotrzebowanie na witaminę A u kobiet w ciąży jest największe w 3 trymestrze i w tym czasie występują największe niedobory. Może to skutkować ślepotą nocną.

Korzyści zdrowotne wynikające z witaminy A

Chroni oczy

Witamina A jest kluczową częścią cząsteczki rodopsyny aktywowanej w siatkówce podczas świecenia światła, wysyłając sygnał do mózgu sprawia, że widzimy. Beta-karoten, czyli nieaktywna forma witaminy A występująca w roślinach odgrywa ważną rolę w zapobieganiu degeneracji plamki żółtej, głównej przyczyny ślepoty związanej z późnym wiekiem.

W badaniu gdzie grupa wysokiego ryzyka chorób oczu przyjmowała codziennie wiele witamin, które zawierały witaminę A, C, E, cynk i miedź, miała o 25% zmniejszone ryzyko zaawansowanego zwyrodnienia plamki żółtej w okresie 6 lat.

Badania również wykazują, że krople do oczu zawierające witaminę A są skuteczne w leczeniu suchych oczu.

Zapewnia wsparcie immunologiczne

Geny zaangażowane w odpowiedź immunologiczną są regulowane przez witaminę A, co oznacza, że jest niezbędna do zwalczania poważnych chorób takich jak nowotwory i choroby autoimmunologiczne, ale także takich powszechnych chorób jak grypa czy przeziębienie.

Witamina A jest jest szczególnie pomocna w odporności dzieci. Badanie przeprowadzone w Londynie wykazało, że suplementacja witaminą A obniża śmiertelność w krajach o średnim i niskim dochodzie. Niedobór witaminy A zwiększył podatność na infekcje, takie jak biegunka i odra.

Walczy ze stanami zapalnymi organizmu

Kiedy nasz układ odpornościowy przesadnie reaguje na białka pokarmowe pojawiają się alergie pokarmowe i powstają stany zapalne. Suplementacja witaminą A może pomóc w zmniejszaniu ryzyk niektórych rodzajów alergii pokarmowych poprzez zapobieganie niebezpiecznej nadmiernej reakcji. Zmniejszone poziomy zapalne są skorelowane z niższym ryzykiem chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera i choroba Parkinsona.

Wspiera zdrowie skóry i naskórka

Witamina A jest niezbędna do gojenia się ran i ponownego wzrostu skóry. Jest niezbędna do wsparcia wszystkich komórek nabłonkowych zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz, jest pomocna w walce z rakiem skóry.

Witamina A jest skuteczna w walce z trądzikiem, zatrzymuje zmarszczki poprzez wytwarzanie większych ilości kolagenu odpowiedzialnego za utrzymanie młodego wyglądu skóry. Może również przyczyniać się do zdrowych włosów.

Jest pomocna w zapobieganiu rakowi

Witamina A może pomóc w leczeniu różnych postaci raka dzięki zdolności do kontrolowania komórek złośliwych w ciele. Kwas retinowy odgrywa ważną rolę w różnicowaniu komórek, a także leczeniu raka.

Kwas retinowy hamuje raka płuc, prostaty, piersi, jajnika, pęcherza moczowego, jamy ustnej i skóry. Wysokie dawki kwasu retinowego mogą prowadzić do cytotoksyczności co oznacza, że może być toksyczny dla komórek rakowych, więc wykorzystując go jako suplement w codziennej diecie można zapobiegać lub powstrzymywać progresję nowotworu.

Najlepsze źródła pokarmowe witaminy A

  • wątroba wołowa
  • marchew
  • słodkie ziemniaki
  • jarmuż
  • szpinak
  • morele
  • sałata rzymska
  • morele
  • brokuły
  • masło
  • jaja
  • dynia
  • papryka czerwona słodka
  • tuńczyk
  • mango

Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach i dlatego powinna być spożywana wraz z tłuszczami aby uzyskać najlepszą wchłanialność. Wymagane jest również odpowiednie spożywanie białka do wytwarzania białek wiążących, tak więc niewystarczające spożycie białka może prowadzić do niedoborów witaminy A

Badania wykazują, że wchłanianie, metabolizm, uwalnianie w wątrobie, transport i wykorzystanie witaminy A w tkankach jest zależne od odpowiedniego stanu cynku. Niedobór cynku może ograniczyć wpływ witaminy A na zdrowie i odżywianie i na problemy takie jak ślepota nocna.

Źródło: 1

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *